پلوتونیم یک عنصرخاکی کمیاب ،رادیواکتیووسمی ازسری اکتینیدها است که درسال 1940کشف شد.به صورت مصنوعی وازبمباران اورانیوم بادوترون ها درراکتورهای زایاتولیدمی شود.دوترون به هسته اتم دوتریم(هیدروژن سنگین گفته می شود)به صورت طبیعی به مقادیرناچیزدرکانی های اورانیوم مانندپیچبلندیافت می شودکه بافروپاشی به اورانیوم تبدیل می شود.ایزوتوپ پلوتونیم-239رامی توان موردشکافت قراردادوبه این خاطرازآن به عنوان سوخت راکتورهای هسته ای استفاده می شود.ازکاربردهای شوم ترپلوتونیم،استفاده ازآن دربمب های اتمی است که این کاربردقبل ازشروع بررسی وکارروی بمب هیدروژنی گسترش یافت.بمب های اتمی براصلی به نام جرم بحرانی استوارند.اگرمقدارکافی ازیک سوخت شکافت پذیر،مثلاپلوتونیم،فراهم شودیک واکنش زنجیره ای خودکفاآزادمی شود،زیراشکافت هسته ای دراتم های پلوتونیم به صورت طبیعی وخودبه خودصورت می گیرد.درراکتورهای هسته ای این واکنش کنترل می شودتاانرژی تولیدشده به صورت بی خطری برای ایجادالکتریسیته باتوربین های بخا ربه کاررود،امادربمب اتمی ،این واکنش کنترل نشده است وبه انفجارهسته ای منجرمی شود.هنگامی که اتم های پلوتونیم تکه تکه شوندواین تکه هادوباره باعناصردیگرترکیب شوند،مقادیرفراوان انرژی به صورت حرارت،نوروتشعشع آزادمی کنند.این عنصرازلحاظ پرتوشناختی خطرناک محسوب می شود،زیرامقدارفراوانی ذرات آلفاراکه همان هسته های اتم های هلیم هستند،ازخودگسیل می دهد.این ذرات قدرت نفوذی پایینی دارندامابه سرعت جذب استخوان ها وموجب یونیزاسیو ن شده وبه پرتوزدگی وسرطان خون می انجامند.تاکنون آلوتروپی ازاین عنصر شناخته نشده است وپایدارترین ایزوتوپهای آن،پلوتونیم-244بانیمه عمر76میلیون سال وایزوتوپ پلوتونیم-239بانیمه عمر24360سال می باشند.این عنصرباظرفیتهای 3،4،5و6دردوره هفتم جدول تناوبی قراردارد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

رودیم (به معنای گل سرخ)یک عنصرواسطه فلزی وبه رنگ سفید-نقره ای می باشد.نام این عنصرازرنگ صورتی ترکیب های آن ریشه می گیرد.این عنصربسیارسخت است واگرباعناصرپلاتین وپالادیم آلیاژشود،استحکام آنهارابالامی برد.به پلاتین شباهت داردوخواصی چون مقاومت دربرابرازجلاافتادن وخوردگی راازخودنشان می دهد.درسال 1803به دست دانشمندانگلیسی ویلیام ولستون کشف شد.نمونه خالص آن ازشکستن اسمیریدیم که آلیاژطبیعی فلزهای (گروه پلاتین )است به دست آمد.رودیم درابزارهای جواهرسازی،آبکاری ودرترموکوپل ها به کارمی رود.درمقیاس تجاری از پس مانده های کانی های نیکل به وسیله الکترولیزلجن های تصفیه شده که دارای رسوب صورتی رنگ هستند،جدامی شود.تاکنون آلوتروپی برای آن شناخته نشده است وفراوان ترین ایزوتوپ آن،رودیم-103می باشد.این عنصرباظرفیت 3متعلق به دوره پنجم جدول تناوبی عناصراست.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

آناننیلیم وآنانانیم نام های موقتی هستندکه ازسوی انجمن بین المللی آیوپاک به ترتیب برای عناصر110و111درنظرگرفته شده اند.هردواین عناصرمصنوعی وفرااکتینیدبوده وهیچ یک درطبیعت یافت نمی شوند.طبق خواص شیمیایی ،عنصر110باعناصرنیکل،پالادیم وپلاتین دریک گروه واسطه قراردارد.مس ،نقره وطلانیزعناصرهم گروه باعنصر111می باشند.این دوعنصردرعرض کمترازیک ثانیه دچارفروپاشی رادیداکتیوشده وباآزادکردن ذرات ریزاتمی به عناصرسبک تری تبدیل می شوند.این فرایندبه صورت دومرحله ای رخ می دهدوبه این خاطرعناصرفرااکتینیدپایین ترازعناصر110 111درطی این فروپاشی به وجودمی آیند.هیچ یک ازاین دوعنصربه آن مقدارتولیدنشده اندکه بتوان چیزی درموردماهیت فیزیکی آنها به دست آورد.تاکنون هیچ آلوتروپی ازاین عناصرشناخته نشده است وخواصی مانندچگالی نسبی ،نقطه ذوب وجوش وایزوتوپهای آنها ،ناشناخته می باشد.ظرفیت این عناصرناشناخته بوده ومتعلق به دوره هفتم جدول تناوبی هستند.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه :میثم هدایت

ضمن کارکردن باهاون،بایدآن رابادست چپ محکم نگهداشت وبادست راست دسته آن رابه صورت چرخشی درهاون گرداندوفشاربه آن واردکردتادراثرچرخیدن ،موادساییده ونرم شوند.نبایدبادسته هاون به هاون ضربه زد،زیرااین کارسبب شکستن آن می شود.اجسام وموادبسیارسخت باعمل ساییدن درهاون به صورت کاملا نرم وپودرشده درمی آیند.به عنوان مثال به کمک هاون می توان شیشه راکه جسم بسیارسختی است ،به صورت گرددرآورد.برای این کارخرده های شیشه رابایددرهاون ریخت وبرای جلوگیری ازپرتاب خرده شیشه هابه خارج،دهانه هاون راباپارچه پوشانیدوآهسته آهسته ضربه زدتاخرده شیشه هاریزترشوند.سپس ماننددستورگفته شده باواردکردن فشاروچرخانیدن دسته هاون،ذره های شیشه راباساییدن کاملا نرم وبه صورت پودردرآورد.اگرپودرشیشه رادرآب ریخته وبه آن فنل فتالئین اضافه شود،رنگ فنل فتالئین ارغوانی می شودکه این آزمایش،هم حل شدن موادسازنده شیشه (سیلیکاتهای سدیم وکلسیم)وهم خاصیت قلیایی محلول رانشان می دهد.برای تهیه محلول فنل فتالئین،نخست کمی پودرسفیدرنگ فنل فتالئین رادرالکل معمولی سفیدحل کنید.پس ازحل شدن،مقداری آب به آن بیفزایید.مقدارآب نبایدآنقدرزیادباشدکه محلول الکلی فنل فتالئین راکدرکند.درآزمایش بالااگرفنل فتالئین درالکل حل شده وبدون آب باشد،باپودرشیشه ارغوانی نمی شود.درآزمایشگاه ازهاون برای نرم کردن استات سدیم،هیدروکسیدسدیم جامد(برای تهیه متان)،پودرکردن سنگ آهک (سنگ مرمر)(درآزمایش اثرسطح تماس برسرعت واکنشها)،پودرکردن دی کرومات آمونیوم(درآزمایش کوه آتشفشان)،نرم کردن ید(درآزمایش یدباپودرآلومینیوم درمجاورت چندقطره آب).برای خردکردن حبه های قند(درآزمایش خاصیت آب گیری اسیدسولفوریک غلیظ ازهیدراتهای کربن) ونیزبرای مخلوط کردن مواد(کلرات پتاسیم ودی اکسیدمنگنزدرتهیه اکسیژن) استفاده می شود.درپایان آزمایش ،پس ازپودرکردن مواد،بایدهاون ودسته آن راکاملا تمیزوخشک کرد.برای این کارازلوله شوی (برس لوله)بایداستفاده کرد.اگرموادچسبیده به هاون ازطریق شستن باآب ازآن جدانشوند،می توان ازاسیدرقیق برای تمیزکردن هاون استفاده کرد.پس ازپاک کردن ،فوری بایدهاون راآب کشیدوبادستمال تمیزآن راخشک کردودرجای مطمئنی قرارداد.دسته هاون رانبایدروی میزکارگذاشت،زیرااین عمل سبب لغزیدن آن می شودودرصورت افتادن وضربه خوردن می شکند.دسته هاون راهمیشه بایددرداخل هاون گذاشت.درمواقع ضروری اگرناچاربه برداشتن آن شدید،بایدآن رادرجای مطمئنی قراردهیدکه احتمال لغزیدن،افتادن وشکستن آن وجودنداشته باشد.چون هاون وسیله ای گرانبهاست،بایددرنگهداری آن کوشید.درصورت شکستن ،نبایدتکه های خردشده آن رادورریخت زیراازآن درآزمایش تهیه اتیلن (آب گیری ازاتیل الکل)به عنوان ماده آبگیرمی توان استفاده کرد.ازهاون می توان درتهیه ملغمه سدیم نیزاستفاده کرد.برای این کارچندقطره جیوه رادرهاون می ریزندوبه آن تکه کوچکی سدیم می افزایندوبادسته هاون،آن دورامخلوط می کنند.ضمن این عمل شعله ای ایجادمی شودودوفلز(سدیم –جیوه)به صورت آلیاژ(ملغمه)درمی آیند.منبع:آزمایشگاه شیمی  تالیف(دکترملاردی-غلامحسین لطیفی-سیدرضاآقاپورمقدم)

انشتینیم یکی ازعناصرفرااورانیم است،به این معناکه عدداتمی آن ازعدداتمی اورانیم که 92 است  بیشترمی باشد.عنصرخاکی کمیاب رادیواکتیوازسری اکتینیدها است که سه سال قبل ازمرگ انشتین درسال 1952کشف شدونام وی روی این عنصرنهاده شد.دراصل این عنصرمحصولی ازفروپاشی اورانیم می باشدکه درزباله های هسته ای رادیواکتیواولین بمب هیدروژنی بزرگ واکنش هسته ای  گرمایی،به صورت ایزوتوپ انشتینیم-253بانیمه عمر20روزشناسایی شد.دانشمندان  باساختن ایزوتوپ انشتنیم-254،این عنصرراکشف کردند.انشتنیم تابه امروزبه اندازه ای تولیدنشده که بتوان درباره شکل ظاهری یاکاربردهای احتمالی آن چیزی فهمید.تاکنون آلوتروپی برای این عنصرشناخته نشده است  وپایدارترین ایزوتوپ آن،انشتنیم -254بانیمه عمر276روزمی باشد.ایزوتوپ دیگرآن،انشتنیم -253بانیمه عمر20روزمی باشداین عنصرباظرفیتهای 2و3متعلق به دوره هفتم جدول است.چگالی نسبی ودمای ذوب وجوش آن شناخته نشده است.منبع:جدیدترین جدول تناوبی (جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

فرمیم(ازنام فیزیک دانی به نام انریکوفرمی)دقیقاهمچون انشتنیم ابتدادرسال 1952به صورت محصول فروپاشی اورانیم درزباله های هسته ای رادیواکتیواولین بمب هیدروژنی بزرگ واکنش هسته ای –گرمایی شناسایی وسپس کشف شد.ازآن جهت که تابه حال فقط به مفادیرجزئی تولیدشده ،هیچ کاربردی نداردوبه همین دلیل چیزی درباره شکل ظاهری آن نمی دانیم  وازخواص آن نیزفقط اطلاعات اندکی دردست می باشد.انریکوفرمی که این عنصررابه نام وی نام گذاری کردند،فیزیک دانی آمریکایی ،امازاده ایتالیابودکه پدرفیزیک هسته ای محسوب می شود.وی درسال 1942نخستین راکتورهسته ای راساخت وبه اولین واکنش زنجیره ای خودبه خوداورانیم دست یافت وروی ساخت وپیشبردبمب اتمی کارکرد.تاکنون آلوتروپی برای این عنصرشناخته نشده وچگالی نسبی،نقطه ذوب وجوش آن ناشناخته می باشد.پایدارترین ایزوتوپ آن،فرمیم-257بانیمه عمر80روز می باشد.ده ایزوتوپ برای آن شناخته شده است.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

)گرمادادن شدیدهنگام خالی بودن ظرف.2)گرمادادن شدید،هنگامی که ظرف دارای ماده جامدی باشد.3)گرمادادن داخل ظرف باشعله چراغ گاز.4)ریختن آب سردبرروی آنها هنگامی که داغ هستند.5)فروبردن آنها درآب درحالت خالی بودن وداغ بودن.6)گرمادادن آنها باشعله مستقیم(بدون استفاده ازتوری نسوز).7)مرطوب بودن جداره آنها به هنگام گرمادادن .8)کندن ماده متبلورچسبنده به ته ظرف،به کمک ضربه باهمزن یامیله فلزی(دراین موردبایدکمی آب به ماده متبلورافزودوبه آرامی گرم کردتاماده متبلورازته ظرف جداشود)گرمادادن شدیددراین حالت سبب ترک خوردن ظرف می شود.9)آزمایشی که نتیجه آن باتولیدگرمای زیادهمراه باشعله باشد(مانندسوختن منیزیم دراکسیژن خالص که درارلن یابشرجمع آوری شده باشد.دراین موردبهتراست آزمایشهارادرظرفهایی که ارزش چندانی ندارندانجام داد.مانندشیشه مرباوشیر)10)آزمایشی که دراین گونه ظرفها،گازهای منفجرشونده،جمع آوری شده باشدوهمراه گاز،هواهم موجودباشد(مانندمخلوط متان،اتیلن،استیلن وهیدروژن باهوا).دراین صورت بانزدیک کردن جرقه یاشعله کبریت ،به شدت انفجارصورت می گیردوعلاوه برشکستن ظرف ،گاهی ممکن است زیانهای جبران ناپذیری راسبب شود.دراین گونه موردها نبایدحجم زیادی ازگازرادرظرف بزرگ جمع کرد.بلکه تاحدامکان بایدظرف راکوچک انتخاب کرد(مانندلوله آزمایش)تاخطرانفجارکاهش یابد(برای کاهش خطربایدبدنه ظرف شیشه ای رادرپارچه ای پیچید)منبع :آزمایشگاه شیمی ،تالیف:دکترملاردی-غلامحسین لطیفی-سیدرضاآقاپورمقدم

روبیدیم یک عنصرفلزی قلیایی است .این عنصرنرم،سفید-نقره ای وبسیارسبک است.درآب فرومی رودامامانندسدیم فوق العاده فعال است وهیدروکسیدخودرابه وجودمی آورد.همچنین به سرعت درهوااکسیدمی شود.این عنصردرسال 1861توسط شیمی دانان آلمانی(روبرت بونزن وگوستاوکرشهف)کشف شد.روبیدیم ازراه طیف نمایی شناسایی شدونام آن به دونوارسرخ برجسته درطیف آن اشاره می کند.درچشم های الکترونیکی وانواع شیشه به کارمی رود.سابقا دردریچه های الکتریکی استفاده می شد.روبیدیم به صورت طبیعی مقدارثابتی ازایزوتوپ رادیواکتیوخود،روبیدیم-87رادربرمی گیرد.این ایزوتوپ بافروپاشی به ایزوتوپ استرانسیم-87 تبدیل می شود.یک شیوه قدمت گذاری کانی به نام قدمت گذاری روبیدیم-استرانسیم برپایه مدت زمان این فروپاشی رادیواکتیواستواراست.تاکنون آلوتروپی برای آن شناخته نشده وفراوان ترین ایزوتوپ آن،روبیدیم-85می باشد.روبیدیم-87نیزیکی دیگرازایزوتوپ های آن می باشد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

مایت نریم یکی ازجدیدترین عناصرکشف شده است.ازعناصرخاکی کمیاب فرااورانیم وفرااکتینیداست که به صورت مصنوعی بااستفاده ازیک شتاب دهنده ذرات ،تولیدشده است.درسال 1982بابمباران یک ایزوتوپ بیسموت باهسته های ایزوتوپی ازآهن تولیدشد.مایت نریم -226که رادیواکتیومی باشد،نیمه عمری برابر4/3هزارم ثانیه دارد.چگونگی ازدست دادن ذرات بنیادی ازهسته درعناصررادیواکتیوباعث می شودکه این عناصرباپرش های دوگانه فروپاشی کنند.بنابراین مایت نریم به دوعنصرقبل ازخودیعنی بوهریم وبوهریم نیزبه نوبه خودبه دوبنیم تبدیل می شود.درهرمرحله می گوییم که عنصر(مادر)به عنصر(نوزاد)تبدیل می شود.مایت نریم تاکنون فقط درمقادیراندک چنداتمی تولیدشده وبه همین دلیل چیزی ازشکل ظاهری آن نمی دانیم وهیچ کاربردشناخته شده ای نیزندارد.ظرفیت،چگالی نسبی،نقطه ذوب وجوش وآلوتروپهای آن شناخته نشده است وایزوتوپ آن،مایت نریم-266می باشد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی (جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

ژرمانیم ازعناصری است که مندلیف درسال 1869وجودآن راپیش بینی کرده بود.سرانجام شیمی دان آلمانی کلمنس وینکلردرسال 1886آن راکشف کردونام کشورش رابرآن نهاد.ژرمانیم شبه فلزی است باظاهری بلورین وشکننده ورنگ سفید-خاکستری.اصطلاح شبه فلزیانیمه فلزبرای عناصری به کارمی رودکه برخی ،نه همه خواص فلزات راازخودنشان می دهند.پس جایگاه آنها درجدول تناوبی بین فلزها ونافلزها است.ژرمانیم درگروه سیلیسیم جای گرفته ودارای خواصی است که درتولیدوسایل نیمه رساناهمچون مقاومت های میکروالکترونیک ویکسوکننده هابسیارارزشمندند.می توان آن رابه صورت محصول جانبی تصفیه برخی کانی های روی ومحصولی ازسوختن برخی زغال سنگ ها به دست آورد.تاکنون آلوتروپی برای این عنصرشناخته نشده است  وفراوان ترین ایزوتوپ آن،ژرمانیم-74می باشد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

کبالت یک عنصرواسطه وفلزی است که درحالت خالص سخت وشکننده می باشد.دقیقا همچون آهن دارای خاصیت مغناطیسی است وازاین راه می توان آن راشناسایی کرد.سطح آن براق ومایل به خاکستری است.کانی های اصلی آن کبالتیت واسمالتیت می باشند،گرچه به ندرت به صورت آزادیاخالص نیزیافت می شود.مصری ها،بابلی ها وسومری های باستان  کانی های غنی کبالت رامی شناختندوازآن هابرای تولیدشیشه های آبی رنگ استفاده می کردند.(آبی کبالت) یکی ازآن ترکیبات است(نمک کبالت)که امروزه نیزیک پودررنگ شفاف دررنگ های نقاشان محسوب می شود.یک شیمی دان سوئدی (جرج برانت)درسال 1737کبالت راباتجزیه شیشه آبی وتمیزدادن آن ازعنصربیسموت که اغلب باکبالت همراه است،کشف کرد.کبالت 60ماده ای مصنوعی ورادیواکتیواست که درپرتودرمانی وبرای هدایت ماده ردیاب استفاده می شود،زیراپرتوی گاماتولیدمی کند.کبالت درتولیدابزارهای فولادی سخت ومقاوم دردمای بالاودرآلیلژهای مغناطیسی همچون آلنیکوبه کارمی رود.می توان ازآن برای آبکاری استفاده کرد،زیراهم دربرابراکسایش مقاوم است وهم سطح براق جذاب وسختی رابه وجودمی آورد.بررسی وتجزیه برخی شهاب سنگ های فلزی ازوجودکبالت درآن هاحکایت دارد.اریتریت یک کانی گل بهی رنگ است که هرازگاهی روی زمین نیزیافت می شود،زیرانتیجه تحت تاثیرشرایط جوی قرارگرفتن وسایش کانی های کبالت می باشد.تاکنون آلوتروپی برای آن شناخته نشده است وفراوان ترین ایزوتوپ های آن،کبالت-59وکبالت 60(نیمه عمر26/5سال)می باشند.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

تانتال عنصرواسطه فلزی،سخت اماحالت پذیروبه رنگ خاکستری-سفیدمی باشد.نام این عنصرازنام پادشاه اساطیریونان،تانتالوس،گرفته شده است.گفته می شودکه تانتالوس دریک جشن،باپذیرایی باگوشت انسان،خدایان رافریب می دهد.به عنوان مجازات اورادرعالم مردگان ودورازغذاونوشیدنی زندانی می کنند.عنصرتانتال ،همان طورکه ازنامش پیداست،دربرابرخوردگی اسیدهایی که همه چیزرامی سایندمقاومت بسیاری ازخودنشان میدهد.این عنصردرسال 1802توسط شیمی دان سوئدی (آندرس اکبرگ)کشف  ودرسال 1820توسط همکاروهموطنش (برزلیوس)جداسازی شد.درمقیاس تجاری ازکانی ترکیبی کلمبیت-تانتالیت ،گرفته می شود،این کانی ماده ای سنگین ومتمایل به قهوه ای است که عنصرنیوبیم رانیزدربرمی گیردودرسنگ گرانیت یافت می شود.هردواین عناصربسیارکمیابندوبه خاطرخواصشان بسیارارزشمندند.آلوتروپی برای این عنصرشناخته نشده است وفراوان ترین ایزوتوپ آن،تانتال-181می باشد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

اسکاندیم عنصرواسطه فلزی نرم وسفید-نقره ای است که درگروه سری لانتانیدها قراردارد،البته جزولانتانیدها محسوب نمی شود.ترکیب های شامل این عنصرگسترده وفراوانند.یکی ازعناصری است که درسال 1860توسط مندلیف پیش بینی شده بود،وی نام (اکابور)رابرای آن برگزید.این عنصررافیزیک دان سوئدی(لارس نیلسون)درسال 1879باجداسازی ازاکسیدآن کشف کرد.کانی اصلی آن تورتویتیت می باشد.تاکنون کاربردهای تجاری زیادی نداشته است.درپزشکی به عنوان ماده ردیاب رادیواکتیواستفاده می شودوگاهی یکی ازموادمتشکله باتری های قابل شارژقلیایی نیکل می باشد.احتمال می رودکه درآینده کاربردهای گوناگون دیگری نیزبیابد،زیراباداشتن نقطه ذوب بسیاربالاتری ازآلومینیم ،تقریبابه همان اندازه نیزسبک است.تاکنون آلوتروپی برای آن شناخته نشده است وفراوان ترین ایزوتوپ آن،اسکاندیم-45می باشد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

رادون(به معنای گازپرتویی)یک عنصررادیواکتیو،نافلزوگازی می باشد.بی رنگ وبی بواست ودرگروه گازهای نجیب قراردارد.20 ایزوتوپ آن شناسایی شده اندکه سه تای آنها به مقدارکم درجویافت می شوند.این ایزوتوپ هاذرات آلفاازخودگسیل می دهند،امابه مقداربسیارکم،مگراین که متراکم شده باشند.این عنصردرسال 1899به دست رادرفوردکشف شد.وی نام آن را(تورون)نهاد،گرچه وی درحقیقت ،ایزوتوپ رادون -220بانیمه عمر5/54ثانیه رایافته بود.فریدریش دورن نیزهمان ایزوتوپ رادرسال 1900کشف کرد،اماسرانجام سرویلیا م رمزی وویتلوگری درسال 1908موفق به جداسازی آن شدند.این دانشمندان قبل ازآنکه نام (رادون)درسال 1920روی این عنصرنهاده شود،نام (نیتون)رابرای آن انتخاب کرده بودند.رادون محصول فروپاشی توریم است ،درحالی که ایزوتوپ های آن محصول فروپاشی رادیم هستند.دربین گازهای شناخته شده  ازهمه متراکم تراست.درهواوآب رودها به خاطرفروپاشی رسوب های رادیواکتیویافت می شود.اگرچه رادون یک گازنجیب یابی اثراست،اماکاملا غیرفعال نیست وبافلوئورترکیب هایی راشکل می دهد.همچون عنصرمادرخودیعنی رادیم ،که رادون محصول فروپاشی آن است ،اصلی ترین کاربردتجاری آن درپرتودرمانی سرطان هاست.اگرچه استفاده ازکبالت-60که به صورت مصنوعی تولیدمی شودوارزان ترودارای عمرکمتری است ،متداول ترمی باشد.این عنصرآلوتروپ نداردوپایدارترین ایزوتوپ آن،رادون 222بانیمه عمر82/3روزمی باشد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

رودیم (به معنای گل سرخ)یک عنصرواسطه فلزی وبه رنگ سفید-نقره ای می باشد.نام این عنصرازرنگ صورتی ترکیب های آن ریشه می گیرد.این عنصربسیارسخت است واگرباعناصرپلاتین وپالادیم آلیاژشود،استحکام آنهارابالامی برد.به پلاتین شباهت داردوخواصی چون مقاومت دربرابرازجلاافتادن وخوردگی راازخودنشان می دهد.درسال 1803به دست دانشمندانگلیسی ویلیام ولستون کشف شد.نمونه خالص آن ازشکستن اسمیریدیم که آلیاژطبیعی فلزهای (گروه پلاتین )است به دست آمد.رودیم درابزارهای جواهرسازی،آبکاری ودرترموکوپل ها به کارمی رود.درمقیاس تجاری از پس مانده های کانی های نیکل به وسیله الکترولیزلجن های تصفیه شده که دارای رسوب صورتی رنگ هستند،جدامی شود.تاکنون آلوتروپی برای آن شناخته نشده است وفراوان ترین ایزوتوپ آن،رودیم-103می باشد.این عنصرباظرفیت 3متعلق به دوره پنجم جدول تناوبی عناصراست.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

بیسموت فلزی بلورین وشکننده است.به رنگ سفید-نقره ای است وگرایش اندکی به صورتی دارد.خاصیت دیامگنتیت(دارای دوحوزه مغناطیسی بودن)دراین عنصر،ازتمام فلزات دیگربیشتراست،به این معناکه اگردرناحیه هایی بامیدان مغناطیسی قوی قراربگیرددفع می شود.بعدازجیوه دارای  کمترین رسانایی گرمایی است ودربرابرالکتریسیته مقاومت بالایی ازخودنشان می دهد.درواقع این مقاومت برای انتقال الکتریسیته درمیدانهای مغناطیسی افزایش می یابدکه به آن اثرهال می گویند.بیسموت یکی ازعناصری است  که ازدوران باستان شناخته شده بوده ،گرچه نوشته های کهن ازاشتباه گرفتن بیسموت باقلع وسرب حکایت دارند.والنتاین درسال 1450به تشریح ترکیب های آن پرداخته بود،اماکلودژفروئافرانسوی بودکه بیسموت راازترکیب های آن جداساخته وتفاوت آن بافلزهای دیگررادرسال 1753نشان داد.کانی های اصلی بیسموت عبارتندازبیسمیت وبیسموتینیت.ازبیسموت برای ساختن آلیاژهایی بانقطه های ذوب بسیارپایین استفاده می شودکه درکلیدهای گرمایی بازگشت ناپذیربرای شبکه های آبفشان به کارمی روند.هنگامی که به حالت جامدوسخت درمی آیدیامنجمدمی شودبرحجم آن افزوده شده ومنبسط می گردد.همین ویژگی باعث می شودبه عنوان ماده اولیه مفیدی برای آلیاژهای مخصوص قالب گیری قطعات ظریف همچون جواهرات به کاررود.همچنین درترکیبات نامحلولی که موارداستفاده آنها درمان ناخوشی هایی چون زخم معده یاصدمات پوستی است ،کاربرددارد.بیسموت بیشترین اثرترموالکتریک راداراست وازاین روبه عنوان جزئی ازترموکوپل ها(گرماجفت ها)که کارشان سنجش دمااست ،به کارمی رود.کاردیگرآن کاتالیزکردن واکنش های شیمیایی برای تولیدالیاف آکریلیک

اسمیم (به معنای بوگندو)یک عنصرواسطه فلزی باجلای سفیدمایل به آبی می باشد.درطبیعت همراه باعنصرپلاتین یافت می شودوفراوان ترین منابع آن کانی های نیکل ازجمله نیکولیت می باشند.چگالی اسمیم دربین عناصرازهمه بیشتراست.این عنصر57/22بارازآب سنگین تراست وبه صورت آزاددرآلیاژطبیعی اسمیریدیم یافت می شود.این آلیاژترکیبی ازاسمیم وایریدیم بامقادیرناچیزی ازپلاتین،روتنیم ورودیم می باشد.اسمیم درسال 1804به دست شیمی دان انگلیسی ،اسمیتسون تنان کشف شدوبه خاطربوی زننده اش این نام راگرفت.ازاسمیم به عنوان کاتالیزگرشیمیایی وبرای ساختن آلیاژهای مقاوم دربرابرخوردگی وحرارت ،برای افروزه لامپها ونوک خودکارها استفاده می شود.تاکنون آلوتروپی ازاین عنصرشناخته نشده است وفراوان ترین ایزوتوپ آن ،اسمیم-192 می باشد.اسمیم باظرفیتهای 2-3-4و8دردوره ششم جدول تناوبی قراردارد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

)گرمادادن شدیدهنگام خالی بودن ظرف.2)گرمادادن شدید،هنگامی که ظرف دارای ماده جامدی باشد.3)گرمادادن داخل ظرف باشعله چراغ گاز.4)ریختن آب سردبرروی آنها هنگامی که داغ هستند.5)فروبردن آنها درآب درحالت خالی بودن وداغ بودن.6)گرمادادن آنها باشعله مستقیم(بدون استفاده ازتوری نسوز).7)مرطوب بودن جداره آنها به هنگام گرمادادن .8)کندن ماده متبلورچسبنده به ته ظرف،به کمک ضربه باهمزن یامیله فلزی(دراین موردبایدکمی آب به ماده متبلورافزودوبه آرامی گرم کردتاماده متبلورازته ظرف جداشود)گرمادادن شدیددراین حالت سبب ترک خوردن ظرف می شود.9)آزمایشی که نتیجه آن باتولیدگرمای زیادهمراه باشعله باشد(مانندسوختن منیزیم دراکسیژن خالص که درارلن یابشرجمع آوری شده باشد.دراین موردبهتراست آزمایشهارادرظرفهایی که ارزش چندانی ندارندانجام داد.مانندشیشه مرباوشیر)10)آزمایشی که دراین گونه ظرفها،گازهای منفجرشونده،جمع آوری شده باشدوهمراه گاز،هواهم موجودباشد(مانندمخلوط متان،اتیلن،استیلن وهیدروژن باهوا).دراین صورت بانزدیک کردن جرقه یاشعله کبریت ،به شدت انفجارصورت می گیردوعلاوه برشکستن ظرف ،گاهی ممکن است زیانهای جبران ناپذیری راسبب شود.دراین گونه موردها نبایدحجم زیادی ازگازرادرظرف بزرگ جمع کرد.بلکه تاحدامکان بایدظرف راکوچک انتخاب کرد(مانندلوله آزمایش)تاخطرانفجارکاهش یابد(برای کاهش خطربایدبدنه ظرف شیشه ای رادرپارچه ای پیچید)منبع :آزمایشگاه شیمی ،تالیف:دکترملاردی-غلامحسین لطیفی-سیدرضاآقاپورمقدم

ساماریم یک عنصرخاکی کمیاب ،سخت،شکننده وخاکستری –سفیدازسری لانتانیدها می باشد.درطبیعت ازتوزیع گسترده ای برخورداراست،امامقادیرکارآمدآن ازلحاظ تجاری درکانی های منازیت وبستنازیت یافت می شود.درسال 1879توسط شیمیدان فرانسوی ،لوکوک دوبواسبودران کشف شد.وی این عنصررابه کمک طیف نمایی نمونه ای ازکانی سامارسکیت ،که نام این عنصرازآن گرفته شده،شناسایی کرد.این عنصرچندکاربردتجاری دارد.درصنعت به صورت کاتالیزگربرای واکنشهای شیمیایی خاص به کارمی رود.همچنین درلامپهای قوسی کربنی وبه عنوان کندسازدرراکتورهای هسته ای کاربرددارد.ازبلورهای فلوئوریدکلسیم که ساماریم به آنها افزوده شده باشد،درلیزرهای فوق العاده قدرتمندکه قادربه برش فلزات هستند،استفاده می شود.آلیاژهای ساماریم وکبالت ،آهن رباهای دائمی بسیارقوی به حساب می آیند.تاکنون آلوتروپی ازاین عنصرشناخته نشده است وفراوان ترین ایزوتوپ آن،ساماریم-152می باشد.این عنصرواسطه ،متعلق به دوره ششم جدول تناوبی می باشد.منبع:جدیدترین جدول تناوبی(جراردچشر)ترجمه:میثم هدایت

ضمن کارکردن باهاون،بایدآن رابادست چپ محکم نگهداشت وبادست راست دسته آن رابه صورت چرخشی درهاون گرداندوفشاربه آن واردکردتادراثرچرخیدن ،موادساییده ونرم شوند.نبایدبادسته هاون به هاون ضربه زد،زیرااین کارسبب شکستن آن می شود.اجسام وموادبسیارسخت باعمل ساییدن درهاون به صورت کاملا نرم وپودرشده درمی آیند.به عنوان مثال به کمک هاون می توان شیشه راکه جسم بسیارسختی است ،به صورت گرددرآورد.برای این کارخرده های شیشه رابایددرهاون ریخت وبرای جلوگیری ازپرتاب خرده شیشه هابه خارج،دهانه هاون راباپارچه پوشانیدوآهسته آهسته ضربه زدتاخرده شیشه هاریزترشوند.سپس ماننددستورگفته شده باواردکردن فشاروچرخانیدن دسته هاون،ذره های شیشه راباساییدن کاملا نرم وبه صورت پودردرآورد.اگرپودرشیشه رادرآب ریخته وبه آن فنل فتالئین اضافه شود،رنگ فنل فتالئین ارغوانی می شودکه این آزمایش،هم حل شدن موادسازنده شیشه (سیلیکاتهای سدیم وکلسیم)وهم خاصیت قلیایی محلول رانشان می دهد.برای تهیه محلول فنل فتالئین،نخست کمی پودرسفیدرنگ فنل فتالئین رادرالکل معمولی سفیدحل کنید.پس ازحل شدن،مقداری آب به آن بیفزایید.مقدارآب نبایدآنقدرزیادباشدکه محلول الکلی فنل فتالئین راکدرکند.درآزمایش بالااگرفنل فتالئین درالکل حل شده وبدون آب باشد،باپودرشیشه ارغوانی نمی شود.درآزمایشگاه ازهاون برای نرم کردن استات سدیم،هیدروکسیدسدیم جامد(برای تهیه متان)،پودرکردن سنگ آهک (سنگ مرمر)(درآزمایش اثرسطح تماس برسرعت واکنشها)،پودرکردن دی کرومات آمونیوم(درآزمایش کوه آتشفشان)،نرم کردن ید(درآزمایش یدباپودرآلومینیوم درمجاورت چندقطره آب).برای خردکردن حبه های قند(درآزمایش خاصیت آب گیری اسیدسولفوریک غلیظ ازهیدراتهای کربن) ونیزبرای مخلوط کردن مواد(کلرات پتاسیم ودی اکسیدمنگنزدرتهیه اکسیژن) استفاده می شود.درپایان آزمایش ،پس ازپودرکردن مواد،بایدهاون ودسته آن راکاملا تمیزوخشک کرد.برای این کارازلوله شوی (برس لوله)بایداستفاده کرد.اگرموادچسبیده به هاون ازطریق شستن باآب ازآن جدانشوند،می توان ازاسیدرقیق برای تمیزکردن هاون استفاده کرد.پس ازپاک کردن ،فوری بایدهاون راآب کشیدوبادستمال تمیزآن راخشک کردودرجای مطمئنی قرارداد.دسته هاون رانبایدروی میزکارگذاشت،زیرااین عمل سبب لغزیدن آن می شودودرصورت افتادن وضربه خوردن می شکند.دسته هاون راهمیشه بایددرداخل هاون گذاشت.درمواقع ضروری اگرناچاربه برداشتن آن شدید،بایدآن رادرجای مطمئنی قراردهیدکه احتمال لغزیدن،افتادن وشکستن آن وجودنداشته باشد.چون هاون وسیله ای گرانبهاست،بایددرنگهداری آن کوشید.درصورت شکستن ،نبایدتکه های خردشده آن رادورریخت زیراازآن درآزمایش تهیه اتیلن (آب گیری ازاتیل الکل)به عنوان ماده آبگیرمی توان استفاده کرد.ازهاون می توان درتهیه ملغمه سدیم نیزاستفاده کرد.برای این کارچندقطره جیوه رادرهاون می ریزندوبه آن تکه کوچکی سدیم می افزایندوبادسته هاون،آن دورامخلوط می کنند.ضمن این عمل شعله ای ایجادمی شودودوفلز(سدیم –جیوه)به صورت آلیاژ(ملغمه)درمی آیند.منبع:آزمایشگاه شیمی  تالیف(دکترملاردی-غلامحسین لطیفی-سیدرضاآقاپورمقدم)

شیشه ساعت رامانندابزارشیشه ای دیگر،بایدشست ودرصورت لزوم،بیرون آن رابادستمال خشک کرد.برای خشک کردن داخل آن ،بایدآن رابادستمال تمیزیابااتوخشک کرد.ازشیشه ساعت برای تبخیرسریع مایعها ومحلولها استفاده می شود.برای این منظور،بایدکمی ازماده موردنظررادرآن قراردادتازودتبخیرشودوماده جامدحل شده درآن متبلورشود.(مانندگوگردحل شده دربنزن-تتراکلریدیاسولفیدکربن ویانمک حل شده درآب).گاهی برای سرعت بخشیدن به عمل تبخیر،شیشه ساعت رادردهانه بشرقرارمی دهندتاباجوشاندن آب درون بشروگرم شدن شیشه ساعت بابخارآب جوش،عمل تبخیروتبلورسریعترانجام گیرد.(هرچه عمل تبخیرکندترباشد،بلورهای آزادشده ماده جامددرشت تراست،ازاین عمل برای تهیه بلورهای درشت ترنمک طعام وبرای دیدن آن درزیرمیکروسکوپ استفاده می شود).عمل تبخیرگرماگیر(سرمازا)است،هراندازه تبخیرسریعترباشد،سرمازایی بیشترمی شود.بابه کاربردن مایع فرارتر(ماننداتر)وظرف دهان گشاد(مانندشیشه ساعت)وبه هم زدن مایع(فوت کردن)می توان سرمازایی رابه حدی رساندکه آب یخ بزند.اگرچوب پنبه راخیس کرده وروی آن شیشه ساعت محتوی اترگذاشته شود،بابهم زدن سریعتر(یافوت کردن)مشاهده می شودکه دراثریخ زدن آب،شیشه ساعت به چوب پنبه می چسبد.هنگام کارکردن باموادفراروآتشگیرمانند:اتر،بنزن و...،نبایدچراغ گازروشن باشدونیزبایدازتولیدجرقه الکتریکی یاروشن کردن کبریت اجتناب کرد.ازشیشه ساعت به عنوان(ظرف توزین)هم استفاده می شود.برای این منظور،ابتداشیشه ساعت راوزن می کنندسپس ماده موردنظررادرآن می ریزندودوباره آن راوزن می کنند.تفاوت دووزن،مقدارماده رانشان می دهد.گاهی ماده وزن شده به صورت پودربوده وبه شیشه ساعت می چسبد.برای انتقال آن به ظرف موردنظرمثلابالن حجمی،ازقیف وآب مقطراستفاده می شود.به این ترتیب بایدشیشه ساعت محتوی ماده رابالای قیف به صورت کج نگهداشت وسپس بافشارآب مقطری که ازآبفشان خارج می شود،کم کم ماده جامدراشست وبه ظرف منتقل کرد.عمل بایدتاشسته شدن کامل شیشه ساعت ،قیف،لوله باریک زیرقیف وگردن بالن حجمی ادامه یابد،به طوری که ماده ضمن انتقال به هدرنرود.این عمل درتهیه (محلولهای سنجیده )که غلظت مشخصی دارند،ازاهمیت زیادی برخورداراست.گاهی ازشیشه ساعت به عنوان ظرف آزمایش استفاده می شود،دراین صورت ترکیب نبایدزیادگرمازاباشدونیزاگربرای ترکیب شدن احتیاج به گرمادادن باشد،بایدشیشه ساعت راازطریق حمام آبی گرم کرد.ازشیشه ساعت می توان برای آماده کردن مخلوط برای آزمایش نیزاستفاده کرد.برای این کاربایدموادموردنیازراپس ازاندازه گیری درشیشه ساعت ریخت ومخلوط کرد،سپس درهرنوبت مقداری ازمخلوط رابرای آزمایش به کاربرد(مانندمخلوط کردن کلرات پتاسیم بادی اکسیدمنگنزبرای تهیه اکسیژن،مخلوط کردن استات سدیم باسودوآهک برای تهیه متان،مخلوط کردن کلریدآمونیوم باآهک وآب برای تهیه آمونیاک ویامخلوط کردن جوش شیرین بااسیدسیتریک وآب به منظورنشان دادن نقش محلول درواکنشهاوسرانجام مخلوط کردن پودرنرم آلومینیوم وپودرنرم ید یاآب به منظورنشان دادن نقش کاتالیزوری آب)ازشیشه ساعت برای خا لص  کردن یدبه مقدارکم برای تهیه محلول یدمی توان استفاده کرد.برای این کاربایدیدناخالص رادرظرفی ریخت وآن راآرام گرمادادودردهانه ظرف،شیشه ساعتی قرارداد.یددراثرگرمافرازش پیداکرده وبخارهای حاصل به ته شیشه ساعت چسبیده ،جامدمی شوند.به این ترتیب یدخالص تهیه می شودکه پس ازآزمایش ،آن راازشیشه ساعت جداکرده (به کمک همزن)وبه کارمی برند.شیشه ساعت رانبایدمستقیماگرم کرد،زیرادراین صورت فورامی شکند.درپایان کارنیزبایدآن راشسته ودورازدسترس قراردادتاهم ازبرخورداحتمالی وهم ازافتادن وشکستن آن جلوگیری شود.درصورت شکستن شیشه ساعت ،خرده های آن رانبایددورریخت ،زیراازآنها می توان درآزمایش باسدیم ،پتاسیم ولیتیم استفاده کرد(انتقال فلزبه محل کاروبرش دادن فلزباتیغ جهت تشخیص جلای فلزی وسختی ونرمی وزوداکسیدشدن ودوراکسیدشدن و....)البته دراین موردنبایدشیشه ساعت مرطوب باشد.درعمل کروماتوگرافی باگچ نیز،می توان ازشیشه ساعت استفاده کرد.به این ترتیب که بایدکمی آب درشیشه ساعت ریخت وته گچ قلمی رادرآن قراردادتاضمن عبورآب ازستون ثابت گچ،موادچسبیده به آن(رنگهای گوناگون)به نسبت سرعت ازیکدیگرجداشوند.منبع:آزمایشگاه شیمی ،تالیف:دکترملاردی-غلامحسین لطیفی-سیدرضاآقاپورمقدم

برای ساختن قطره چکان شیشه ای باید یک لوله شیشه ای توخالی نازک رابه اندازه 20سانتی مترانتخاب کردووسط آن راروی شعله چراغ گازگرم کرد.ضمن گرم کردن یک نقطه ثابت،بایدلوله رامرتباچرخاند،طوری که تنها یک محل آن ازهمه طرف گرم شود.پس ازنرم شدن کامل لوله،آن راازشعله دورکرده  وپیش ازآنکه نرمی خودراازدست دهد،آن راازدوطرف کشیدتاوسط آن به اندازه لازم باریک شود.پس ازسردشدن ،وسط آن رابایدباسوهان بریدوتیزی لبه آن رابه کمک شعله ازبین برد.بدین ترتیب دوعددقطره چکان درست می شود.البته به سردیگر،لوله لاستیکی مناسب مانند(پستانک بچه)یامانندآن بایدوصل کرد.درصورت لزوم می توان ازلوله لاستیکی نرم ونازک آزمایشگاه استفاده کرد.(برای بستن سربازلوله لاستیکی ازگلوله های کوچک شیشه ای یابلبرینگ مناسب می توان استفاده ) کرد)منبع:آزمایشگاه شیمی تالیف:دکترملاردی –غلامحسین لطیفی-سیدرضاآقاپورمقدم                        .